Ali Erdem Doğanoğlu, "Cumhurbaşkanının Görev Süresinin Belirlenmesi Sorunu", Ankara Barosu Dergisi, Yıl 2011, Sayı 3.

23.01.2012-29.01.2012 Güncel Anayasa Mahkemesi Kararları

GÜNCEL ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI

25.01.2012

Anayasa Mahkemesinin E: 2010/51, K: 2011/137 Sayılı Kararı (1/7/2003 Tarihli ve 4915 Sayılı Kanunda Değişiklik Yapan 23/1/2008 Tarihli ve 5728 Sayılı Kanun ile İlgili)
Kara Avcılığı Kanunu’na göre, yasak avlanma ile yaban hayatında ve ekosistemde tahribat ve eksilme meydana getirilmesi halinde yasak avlanan aleyhine bir tazminata hükmedilebilecektir. Bu tazminatın değerinin av hayvanları türüne göre Çevre ve Orman Bakanlığı(Orman ve Su İşleri Bakanlığı,645 Sayılı KHK m.30) tarafından belirlenmesinin Anayasa’ya aykırı olduğu iddia edilmiştir. İddiaya göre, söz konusu hüküm kapsamında tazminat Bakanlık tarafından dava yoluyla talep edilecektir. Açılan davada da tazminatın miktarına karar verilirken, itiraz konusu hüküm uyarınca, aynı davanın davacısı olan Bakanlığın belirlediği miktara göre hüküm kurulacaktır. Bu da, kanun önünde eşitlik ilkesine ve bu nedenle Anayasa’nın 10. maddesine aykırıdır. Kuralı 10. madde değil de hak arama özgürlüğünü düzenleyen 36. madde yönünden değerlendiren Mahkeme, itiraz konusu hüküm kapsamında tazminat talebini inceleyecek olan olay mahkemesinin öncelikle tazminatın kanunda gösterilen koşullarının gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini inceleyeceğini ve itiraz konusu hükmün buna herhangi bir engel oluşturmadığını belirtmiş; böylece işin teknik boyutuyla ilgili olan tazminat miktarının belirlenmesinin Bakanlıkça gerçekleştirilmesinde Anayasa’ya aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıştır. İptal talebi oyçokluğuyla reddedilmiştir.
Kararın tam metnine ulaşmak için tıklayınız.

Anayasa Mahkemesinin E: 2010/1, K: 2011/149 Sayılı Kararı (4/12/2004 Tarihli ve 5271 Sayılı Kanunda Değişiklik Yapan 6/12/2006 Tarihli ve 5560 Sayılı Kanun ile İlgili)
Ceza Muhakemesi Kanunu’nda düzenlenmiş olan “hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı”na karşı temyiz yolunun kapalı olması sonuncu doğuran hüküm ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi durumunda tüm yargılama giderlerinin sanığa yükleneceğini öngören hükmün Anayasa’ya aykırılığı iddia edilmiştir. Bunlardan ilki yönünden, daha önce işin esasına girilerek ret kararı verilmiş olduğu ve söz konusu kararın Resmi Gazete’de yayınlandığı 25.6.2009 tarihi üzerinden henüz 10 yıl geçmediği gerekçesiyle ilk inceleme aşamasında, başvuru reddedilmiştir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması durumunda yargılama giderlerinin sanığa yüklenmesinin, hakkında hiçbir hukuki sonuç doğurmayacağı öngörülen kurumun işletilmesi halinde, temyiz imkanı dahi olmaksızın kesin mahkumiyetin sonuçlarından olan yargılama giderlerinin sanığa yüklenmesinin Anayasa’nın 2. 10. ve 38. maddelerine aykırı olduğu iddia edilmiştir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması durumunda, aslında suçun sanık tarafından işlendiğinin tespit edildiği, bu nedenle bir beraat kararı gibi değerlendirilemeyeceği, aksine mahkûmiyetin söz konusu olduğu; kurumun işletilebilmesi için sanığın rızasının alınmasının şart olduğu; bu kararlara karşı itiraz yolunun açık olduğu ve denetim süresinde koşulların gerçekleşmesiyle hükmün açıklanması halinde temyiz yolunun açılmasının da söz konusu olacağı; ayrıca yasa koyucunun cezalandırma siyasetini belirleme yetkisi kapsamında bu türden bir hükmü getirmesinde bir sakınca bulunmadığı gerekçeleriyle iptal talebi oybirliğiyle reddedilmiştir.
Kararın tam metnine ulaşmak için tıklayınız.

Anayasa Mahkemesinin E: 2010/77, K: 2011/163 Sayılı Kararı (3/7/2005 Tarihli ve 5393 Sayılı Kanun ile İlgili)
İtiraz konusu düzenlemedeki atıfla belediyelere ait taşınmazlarla ilgili olarak devletin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlarla aynı ecrimisil ve tahliye usulünün uygulanacağı öngörülmüştür. İtiraz başvurusunda, iptali istenen kuralda, orantılılık ve adil denge ilkelerinin gözetilmediği, özel hukuk düzenlemelerinde birey karşısında idare lehine eşitsizlik oluşturulduğu ve idareye sözleşme (kira sözleşmesi)süresi sonunda tek taraflı olarak tahliye yetkisi verildiği, bu suretle hak arama özgürlüğünün engellendiği belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 2. 5. 10. 11. ve 36. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Mahkeme, özel kişiler ile idarenin aynı konumda bulunmadığını, idare lehine düzenleme getirmenin kamu yararının gereği olabileceğini ve buna yasa koyucunun karar verme yetkisinin bulunduğunu, farklı tahliye usulü öngörülmesinin yargıya başvurma imkanını ortadan kaldırmadığını ileri sürerek Anayasa’ya aykırılık bulunmadığına oybirliğiyle karar vermiştir.
Kararın tam metnine ulaşmak için tıklayınız.

Anayasa Mahkemesinin E: 2010/20, K: 2011/166 Sayılı Kararı (4/11/1981 Tarihli ve 2547 Sayılı Kanun ile İlgili)
Yükseköğretim Kanunu’nda yer alan ve Yükseköğretim Kurulu’nun görevleri arasında sayılan öğretim elemanlarına yönelik olarak getirilen “denemek için atanma” kurumunun Anayasa’ya aykırılığı tartışılmıştır. İtiraz başvurusuna göre denemek için atama, Anayasa’nın 130. maddesinde düzenlenmiş olan bilimsel özgürlük, serbestçe yayın ve araştırmada bulunabilme gibi ilkelerle aynı hükümde gösterilen ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereği olan ilgili hususlarda kanunla açık düzenleme yapma zorunluluğuna, dolayısıyla Anayasa’nın 130. ve 2. maddelerine aykırıdır. Mahkeme de düzenlemenin öğretim elemanlarına Anayasa’nın emrettiği şekilde özgürlük ve güvence sağlamadığını, düzenlemede gösterilen ve denemek için atamayı gerekli kılacak davranışların açıkça ve öngörülebilir şekilde gösterilmediğini, ayrıca disiplin cezası niteliğinde yaptırım öngörülmüş olmasına karşın savunma hakkı gibi bu alanda gözetilmesi gereken ilkelere uygun tedbirlerin alınmadığını, söz konusu yaptırımın uygulanması şartları, süresi ve sonlandırılması konularında açıklık bulunmadığını ve tüm bunların Anayasa’nın 2. ve 130. maddelerine aykırı olduğunu belirterek düzenlemeyi oybirliğiyle iptal etmiştir.
Kararın tam metnine ulaşmak için tıklayınız.

Anayasa Mahkemesinin E: 2010/65, K: 2011/169 Sayılı Kararı (31/5/2006 Tarihli ve 5510 Sayılı Kanun ile İlgili)
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili uyuşmazlıklarda iş mahkemelerinin görevli olduğunu gösteren hükmün, Anayasa’da idari yargı - adli yargı ayrımına gidildiği, bu bakımdan idari işlem niteliğinde sayılabilecek çeşitli işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların adli yargı tarafından çözülemeyeceği gerekçesiyle Anayasa’nın 2. 37. 125. ve 155. maddelerine aykırı olduğu iddia edilmiştir. Mahkeme Anayasa’da yapılmış olan geleneksel adli yargı - idari yargı ayrımının haklı neden ve kamu yararı bulunması halinde idari nitelikli uyuşmazlıkların adli yargıda görülmesine engel olmayacağını, “özel hukuk niteliği ağır basan sosyal güvenlik hukuku” alanına ilişkin, idari nitelikli de olsa uyuşmazlıkların uzman mahkeme olarak iş mahkemelerinde görülmesinde anayasal bir engel bulunmadığını belirtmiş ve iptal talebini oyçokluğuyla reddetmiştir.
Kararın tam metnine ulaşmak için tıklayınız.

HOŞGELDİNİZ

“Yaşayan Anayasa”ya hoşgeldiniz. Bu web günlüğünü güncel anayasa gelişmelerini takip etmek için tutmaya başlamıştık. Böylece hem kendimiz hem okuyucularımız için bir “anayasal hafıza” oluşturmayı amaçlıyorduk. Bugüne kadar bu günlük, en azından bizim açımızdan, bu amaca layığıyla hizmet etti.
Zaman içerisinde, hukuk alanında internet kaynakları çeşitlendi. Dolayısıyla anayasa haberlerini takip etmek isteyen okuyucular için seçenekler çoğaldı. Biz artık anayasa haberlerini takip etme işini, aşağıda “Bağlantılar” bölümünde adreslerini verdiğimiz bu sitelere bırakıp, “anayasal hafıza”nın oluşumuna farklı bir biçimde katkıda bulunmak istiyoruz.
Bu sitede bundan böyle ağırlıklı olarak anayasal konulara ilişkin kısa yorumlara yer vereceğiz. Bu yorumları, dijital okur-yazarlığın gerekli kıldığı biçimde, kısa ve olabildiğince açıklayıcı bir üslupla kaleme almaya çalışacağız. Günlük notlarının yetmediği yerde yorum ve analizler devreye girecek. Sitemizdeki bir başka yenilik de “Anayasa Okumaları” olacak. Bu başlık altında postalayacağımız notlarla karşımıza çıkan yeni ve ilginç anayasa çalışmalarını okuyucularımızla paylaşacağız.
İyi okumalar…

DİĞER ÇALIŞMALAR

Doç. Dr. Levent GÖNENÇ’in diğer yayınlarına ulaşmak için tıklayınız.

Dr. Ersoy KONTACI’nın yayınlarına ulaşmak için tıklayınız.

Sitemizde daha önce yayımlanan “Analizler” ve “Yorumlar” için tıklayınız.

KATKILAR

Sitemize katkıda bulunan akademisyenlerin çalışmaları için tıklayınız.

HAZIRLAYANLAR

Levent GÖNENÇ [LG]
Ersoy KONTACI [EK]
Deniz POLAT [DP]
Ali Erdem DOĞANOĞLU [AED]

İLETİŞİM

yasayananayasa@gmail.com

Yönetici Alanı